એન્ટેના આપણા જીવનમાં ખૂબ જ સામાન્ય સંચાર ઉપકરણ છે. જોકે, મોટાભાગના લોકો તેમને ખરેખર સમજી શકતા નથી, કદાચ તેઓ ફક્ત એટલું જ જાણે છે કે તેનો ઉપયોગ સિગ્નલો પ્રસારિત કરવા અને પ્રાપ્ત કરવા માટે થાય છે.
આકસ્મિક રીતે, ૧૮૯૪માં રશિયન વૈજ્ઞાનિક પોપોવે સફળતાપૂર્વક એન્ટેનાની શોધ કરી ત્યારથી, આ ઉપકરણનો ઇતિહાસ ૧૨૪ વર્ષ જૂનો છે.
આજે, ભલે તે સામાન્ય લોકોના રોજિંદા કાર્ય અને જીવન માટે હોય, કે પછી વૈજ્ઞાનિક સંશોધન કરતા વૈજ્ઞાનિકો માટે, આપણે એન્ટેનાના મૂક યોગદાન વિના કરી શકતા નથી.
એન્ટેના ખરેખર કયા પ્રકારનો "વાયર" છે, અને તેણે આપણા જીવનમાં આટલો બધો ફેરફાર કેમ કર્યો છે?
હકીકતમાં, એન્ટેના એટલા શક્તિશાળી છે તેનું કારણ ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક તરંગો શક્તિશાળી છે. અને ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક તરંગો એટલા શક્તિશાળી હોવાનું એક મુખ્ય કારણ એ છે કે તે એકમાત્ર "રહસ્યમય બળ" છે જે કોઈપણ માધ્યમ પર આધાર રાખ્યા વિના પ્રસારિત થઈ શકે છે. શૂન્યાવકાશમાં પણ, તેઓ મુક્તપણે મુસાફરી કરી શકે છે અને તરત જ પહોંચી શકે છે.
ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક તરંગ પ્રસારનો આકૃતિ
આ "રહસ્યમય શક્તિ" નો સંપૂર્ણ ઉપયોગ કરવા માટે, તમારે એન્ટેનાની જરૂર છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, એન્ટેના એક "કન્વર્ટર" છે - તે ટ્રાન્સમિશન લાઇન સાથે ફેલાતા માર્ગદર્શિત તરંગોને મુક્ત જગ્યામાં ફેલાતા ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક તરંગોમાં રૂપાંતરિત કરે છે, અથવા વિપરીત પરિવર્તન કરે છે.
એન્ટેનાનું કાર્ય
માર્ગદર્શિત તરંગ શું છે? સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, માર્ગદર્શિત તરંગ એ ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક તરંગ છે જે વાયર સાથે પ્રવાસ કરે છે. એન્ટેના માર્ગદર્શિત તરંગો અને અવકાશી તરંગો વચ્ચે રૂપાંતર કેવી રીતે પ્રાપ્ત કરે છે?
નીચેની છબી જુઓ:
મૂળભૂત ભૌતિકશાસ્ત્ર આપણને કહે છે કે જ્યારે બે સમાંતર વાયર વૈકલ્પિક પ્રવાહ વહન કરે છે, ત્યારે ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક તરંગો વિકિરણ થાય છે.
જ્યારે બે વાયર એકબીજાની ખૂબ નજીક હોય છે, ત્યારે રેડિયેશન ખૂબ જ નબળું હોય છે (વિરુદ્ધ દિશામાં પ્રવાહો દ્વારા ઉત્પન્ન થતા પ્રેરિત ઇલેક્ટ્રોમોટિવ બળો લગભગ એકબીજાને રદ કરે છે).
જ્યારે બે વાયર અલગ અલગ ફેલાય છે, ત્યારે રેડિયેશન વધે છે (એક જ દિશામાં પ્રવાહો દ્વારા ઉત્પન્ન થતા પ્રેરિત ઇલેક્ટ્રોમોટિવ બળો પણ એક જ દિશામાં હોય છે).
જ્યારે વાયરની લંબાઈ તરંગલંબાઇના એક ચતુર્થાંશ સુધી વધે છે, ત્યારે પ્રમાણમાં મજબૂત કિરણોત્સર્ગ અસર પ્રાપ્ત કરી શકાય છે!
જ્યાં વિદ્યુત ક્ષેત્ર હોય છે, ત્યાં ચુંબકીય ક્ષેત્ર હોય છે; જ્યાં ચુંબકીય ક્ષેત્ર હોય છે, ત્યાં વિદ્યુત ક્ષેત્ર હોય છે. આ ચક્ર ચાલુ રહે છે, જેના પરિણામે ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક ક્ષેત્રો અને ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક તરંગો ઉત્પન્ન થાય છે.
આકૃતિ નીચે દર્શાવેલ છે:
વાયરમાં પ્રવાહની દિશામાં ફેરફાર બદલાતા વિદ્યુત ક્ષેત્ર ઉત્પન્ન કરે છે.
વિદ્યુત ક્ષેત્ર ઉત્પન્ન કરતા બે સીધા વાયરોને દ્વિધ્રુવીય કહેવામાં આવે છે.
સામાન્ય રીતે, બંને હાથ સમાન લંબાઈના હોય છે, તેથી તેમને સપ્રમાણ દ્વિધ્રુવો કહેવામાં આવે છે.
નીચે બતાવેલ લંબાઈ જેવી લંબાઈ ધરાવતા દ્વિધ્રુવને અર્ધ-તરંગ સપ્રમાણ દ્વિધ્રુવ કહેવામાં આવે છે.
અર્ધ-તરંગ સપ્રમાણ દ્વિધ્રુવીય એન્ટેના
વાયરના બે છેડાને એકસાથે જોડવાથી તે અર્ધ-તરંગ સપ્રમાણ ફોલ્ડ કરેલ દ્વિધ્રુવીય એન્ટેનામાં પરિવર્તિત થાય છે.
અર્ધ-તરંગ સપ્રમાણ ફોલ્ડ દ્વિધ્રુવીય એન્ટેના
સપ્રમાણ દ્વિધ્રુવીય એન્ટેના અત્યાર સુધીનો સૌથી ક્લાસિક અને વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાતો એન્ટેના છે. ચોક્કસ કહીએ તો, રેડિયેટિંગ તત્વ સંપૂર્ણ એન્ટેના નથી. રેડિયેટિંગ તત્વ એ એન્ટેનાનો મુખ્ય ઘટક છે, અને તેનો આકાર એન્ટેનાની ડિઝાઇનના આધારે બદલાય છે. અને એન્ટેનાના ઘણા બધા પ્રકારો છે... ઘણા બધા...
આગામી અંકમાં, અમે વિવિધ પ્રકારના એન્ટેના અને તેમની લાક્ષણિકતાઓનો વધુ વિગતવાર પરિચય આપીશું.
એન્ટેના વિશે વધુ જાણવા માટે, કૃપા કરીને મુલાકાત લો:
પોસ્ટ સમય: નવેમ્બર-28-2025
